poniedziałek, 15 lutego 2016

Przy willach i rezydencjach - ogród formalny. Kilka porad.

Posiadamy różne domy. Mniejsze, większe. Nowoczesne lub tradycyjne. Niektórzy z nas posiadają prawdziwe rezydencje czy wille. Nadają im często cechy charakterystyczne dla konkretnych stylów historycznych. Inni zaś – nieliczni, zaszczyceni – są właścicielami dawnych dworków i pałacyków. Dzisiejszy wpis kieruję szczególnie do takiego właśnie – dość zawężonego – grona posiadaczy domów stylizowanych oraz autentyków.

JEŻELI BOWIEM ZDECYDOWALIŚMY SIĘ NA WYSTYLIZOWANIE ELEWACJI NASZEJ WILLI, MUSIMY POZOSTAĆ KONSEKWENTNI I ZACHOWAĆ ÓW STYL TAKŻE W OGRODZIE.

Jest to bardzo ważne i koniecznie musimy o tym mówić! Prawdziwym dramatem bowiem jest przed domem z koryncką kolumnadą zobaczyć klombik z iglaków lub – nie daj Boże! – japoński przedogródek! ;-) Oczywiście… istnieje jeszcze pojęcie eklektyzmu – czyli łączenia różnych stylów. Ale to sztuka wyjątkowo trudna, wymagająca ogromnej wiedzy, wyczulenia, wysublimowania autora, który umiejętnie i ze smakiem połączy elementy pochodzące z różnych epok. Bezpieczniej będzie uniknąć wielkiego zgrzytu i bólu serca osób, które choć trochę znają się na rzeczy, zakładając OGRÓD FORMALNY! ;-)

Ogrody formalne znane są z epoki średniowiecza, renesansu i baroku. Ich kolebką są kraje znad basenu Morza Śródziemnego. W różnych epokach wyglądały nieco inaczej, a ich charakter zmieniał się na przestrzeni wieków, ale pewne zasady w nich stosowane były, są i będą od zawsze i na zawsze. A oto one!

Ogrody formalne są przejawem okiełzania dzikiej przyrody. Układ takiego ogrodu – jego kształty i elementy wyposażenia są dokładnie przemyślane. Nie ma tu miejsca na przypadek. W ogrodzie rządzi symetria, porządek i równowaga. Wbrew pozorom i wielkim słowom są one łatwe w adaptacji ze względu na jasność i powtarzalność układu. Podziały przebiegają według linii prostych – ścieżki, rabaty, układy wyższych roślin – wszystko to przybiera geometryczne kształty. Ogród podzielony jest na części – najlepiej kwadratowe lub prostokątne (rzadko okręgi). Ogromną rolę odgrywa tu oś kompozycyjna, która wyznacza nam układ ogrodu, wokół której pozostałe elementy zostają skupione, która prowadzi nasz wzrok i nogi w konkretne, pożądane miejsce ogrodu. Niezwykle ważne jest uwzględnienie proporcji w całym układzie (chodzi o wielkość i ilość roślin, a także małej architektury w stosunku do wielkości działki i domu oraz zdobności jego elewacji).









W ogrodach formalnych zawsze pojawia się element wodny – może to być fontanna, kaskada, basen – nie stosujemy tu raczej roślin wodnych.



Zestawienia roślinne są powtarzalne.



Ścieżki nie są wymyślne ani kształtem, ani rodzajem nawierzchni – nawierzchnia najlepiej aby była gruntowa, żwirowa lub kamienna. Nie stosujemy tu raczej kostek granitowych czy betonowych…



Powszechnie stosujemy bukszpan. W ogrodach historycznych używano go do tworzenia niskich żywopłotów, nadających kontury dla rabat czy poszczególnych kwater, powodując tym samym poczucie ładu i precyzji. My także tworzymy niskie obwódki – jeśli nie z bukszpanu, to z lawendy (ewentualnie berberysu Thunberga 'Kobold' lub tawuły japońskiej, choć to nie są rośliny stosowane w ogrodach historycznych!).



Powyżej wymieniłam kilka prostych, uniwersalnych zasad. A teraz czas na skonkretyzowanie cech ogrodów wobec poszczególnych stylów.

Średniowiecze

W średniowieczu najbardziej charakterystyczne style to romański i gotycki. Możemy być posiadaczami dworków neogotyckich, czy willi stylizowanych na romańskie. A oto przykłady budowli w wymienionych stylach… i ich nieprawidłowo urządzone ogrody…

Willa stylizowana na romańską

Neogotycki dworek (autentyk) w rękach prywatnych a przy nim tuje, nieregularne grupy bylin i plastikowe krzesła..


Skoro zieleń wokół nich jest źle zakomponowana, to jaka powinna być poprawna aranżacja?

Stosowanie układu wirydarza – czyli geometryczny podział ogrodu na cztery kwatery, pomiędzy którymi przebiegają ścieżki. Kwatery powinny być obsadzone roślinami ozdobnymi w połączeniu z użytkowymi i obrzeżone bukszpanem. Środek powinien być zaakcentowany fontanną, rzeźbą lub drzewkiem owocowym. W ogrodzie średniowiecznym może pojawić się łąka kwietna zwana inaczej (w kontekście stylu) ogrodem zabaw lub ogrodem miłości, na której rosną: stokrotki, orliki, dzwonki, krokusy, nagietki, konwalie, goździki, bratki czy przebiśniegi. Inne rośliny, które możemy stosować w średniowiecznym ogrodzie to przede wszystkim ubóstwiane wówczas lilie, irysy i fiołki. Z ziół sadzimy rutę, miętę, szałwię i majeranek. Typowym elementem są tutaj także pergole obsadzane pnącymi różami lub winoroślami oraz ławy darniowe, sytuowane na obrzeżach działki. Jeżeli chcemy posadzić drzewa – powinniśmy zastosować gatunki rodzime, takie jak lipy, klony, dęby czy wiązy.

Układ wirydarzowy

Darniowa ława



Renesans

Jeżeli posiadamy willę w stylu klasycystycznym, powinniśmy przede wszystkim zwrócić uwagę na powiązanie naszego domu z ogrodem.

W renesansie istniała zasada całościowego traktowania budynku i ogrodu. Ujawniała się ona w stosowaniu układów osiowych – to tak, jakby przeprowadzić linię np. przez wejście budynku oraz dalej przez działkę i wzdłuż niej sytuować wszystkie elementy naszego ogrodu. Podobnie jak w ogrodach średniowiecznych występowały tu regularne podziały na kwatery, obsadzane roślinami ozdobnymi i użytecznymi. Możemy stworzyć w naszym renesansowym ogrodzie charakterystyczne dla epoki partery. Pamiętajmy, że były one tworzone z bukszpanu i kolorowych kruszyw, nie wolno nam mylić ich z kwietnikami i obsadzać kwitnącymi roślinami! Warto aby w kompozycji pojawiła się rzeźba lub element wodny (studnia, fontanna). Małą architekturę i rośliny sytuujmy według zasady „rzeczy, które się muruje, winny nadawać kierunek i stać się wytycznymi dla tych, które się sadzi” (Bandinello, 1554r.). W nasadzeniach nadal stosujemy gatunki rodzime. Kwitnące kwiaty zapewnią nam powtórnie lilie, irysy, fiołki, róże, lawenda, hiacynty, pierwiosnki, orliki, niecierpki, bratki, niezapominajki, jukka (krępla), szafirki i korona cesarska. Nie zapomnijmy o sadzeniu pośród nich użytecznych ziół!

Przykład willi stylizowanej na klasycystyczną...

Wystarczy tylko ławka, która usytuowana na końcu ogrodu, wytycza główną oś


Barok

Barokowe posiadłości otaczamy ogrodami wielownętrzowymi. Tworzymy w ogrodzie zakątki o regularnych zarysach, separujemy je od siebie szpalerami lub żywopłotami. Powinniśmy tworzyć kontrastowe zestawienia – niskie partery (również z bukszpanu i kruszywa, nie z kwiatów!) kontra wysokie, formowane szpalery. Tutaj także bardzo ważne jest podkreślanie osi głównej, regularne podziały, stosowanie rzeźb i elementów wodnych.


Dwór w stylu barokowym

Typowe dla baroku wnętrza ogrodowe



Kochani! Liczę, że nawet jeśli nie jesteście właścicielami budowli, których przede wszystkim tyczy się dzisiejszy artykuł, przebrnęliście przez niego i zaciekawił Was. Na pewno widzieliście gdzieś stylizowane rezydencje czy zabytkowe dworki i pałace, które znajdują się w prywatnych rękach. Niestety często właściciele nie zdają sobie sprawy z tego, jak bardzo degradują otoczenie swoich domostw i niszczą kulturowe dziedzictwo, zakładając przy nich wymyślne ogrody…

Jest to ogromnie ważne zagadnienie, szczególnie jeśli chodzi o obiekty zabytkowe i chciałabym, abyśmy wszyscy wyczulili się na podstawowe błędy przy tego typu założeniach. Byśmy mogli świadomie, skutecznie z nimi walczyć i propagować dobre wzorce!

A dla zainteresowanych, poniżej podaję linki pod którymi znajdziecie zbiór fotografii obiektów architektonicznych stylizowanych na różne epoki. Popatrzcie także na ich ogrodowe otoczenie i sami oceńcie czy to jeszcze historyzm czy już tandeta a może groteska?...


Brak komentarzy:

Prześlij komentarz